Αμύνταιο - Ξινό Νερό - Αετός - Λιμνοχώρι - Σκλήθρο - Λέχοβο - Βαρικό - Κλεισούρα

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΛΥΚΟΥΣ
Λύκος στο καταφύγιο της οργάνωσης ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ στην Αγραπιδιά Φλώρινας

Είπαμε παλαιότερα ότι ο Ν.Φλώρινας έχει το μοναδικό προνόμιο να διαθέτει 6 φυσικές λίμνες. Δύο από τις γνωστότερες είναι σίγουρα οι λίμνες Πρέσπες. Πάμε τώρα να γνωρίσουμε ακόμη τρεις φλωρινιώτικες λίμνες μέσα από μία πολύ ωραία διαδρομή με ιστορικά, πολιτισμικά, φυσιολατρικά, γαστρονομικά και λαογραφικά ενδιαφέροντα. Θα ξεκινήσουμε από το Αμύνταιο και θα περάσουμε διαδοχικά από Ξινό Νερό, Αετό, Λιμνοχώρι, Αγραπιδιές, Σκλήθρο, Λέχοβο και θα καταλήξουμε στην Κλεισούρα. Ο δρόμος αυτός βέβαια μετά την Κλεισούρα κατηφορίζει μέχρι την Καστοριά.

Το Αμύνταιο είναι η δεύτερη σε πληθυσμό πόλη του Ν.Φλώρινας, χτισμένη σε ένα οροπέδιο, στα 600 μ. υψόμετρο. Απέχει 36 χλμ. από τη Φλώρινα, διατηρεί πληθυσμό περίπου 3.600 κατοίκων και αποτελεί έδρα του νέου διευρυμένου Δήμου Αμυνταίου. Βρίσκεται εκεί που τέμνονται δύο σημαντικοί οδικοί άξονες της δυτικής Μακεδονίας. Ο ένας είναι ο παλιός δρόμος Έδεσσας - Φλώρινας και ο άλλος είναι ο νέος κάθετος άξονας της Εγνατίας Οδού, που αρχίζει από την Κοζάνη, περνάει την Πτολεμαΐδα και καταλήγει στη Νίκη, στα σύνορα με την ΠΓΔΜ.

Κοντά στην κεντρική πλατεία θα εντοπίσουμε δύο παλιά βαγόνια του ΟΣΕ. Αυτά έχουν διαμορφωθεί κατάλληλα ούτως ώστε να λειτουργούν τρόπον τινά ως Κέντρο Πληροφόρησης Επισκεπτών από τη δραστήρια Εταιρία Οικοτουρισμού Βιτσίου. Παρέχεται δωρεάν ενημερωτικό υλικό για όλη την περιοχή.

Αξίζει επίσης και μια επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο, που φιλοξενείται στον πρώτο όροφο του Πνευματικού Κέντρου. Εκτίθεται η πλούσια συλλογή του ζεύγους των δωρητών Δόμνας Λυπίτκα (που καταγόταν από τον Αετό) και Κων/νου Ούντση (που καταγόταν από το Λέχοβο). Ανοιχτό Δευτέρα, Τρίτη, Παρασκευή, Σάββατο ώρες 09:00 - 13:00, Κυριακή ώρες 10:00 - 13:00, κλειστό Τετάρτη & Πέμπτη. Είσοδος ελεύθερη. Τηλ. 2386022211 & 2386024245.

Ξινόμαυρο κρασί στον ξενώνα Ζάζαρη

Το Αμύνταιο κατέχει μία ξεχωριστή θέση στον αμπελουργικό χάρτη της Ελλάδας. Στη γύρω περιοχή καλλιεργείται με μεγάλη επιτυχία η ποικιλία "ξινόμαυρο", η οποία μας δίνει το γνωστό ερυθρό κρασί, που συνοδεύει ιδανικά σχεδόν όλα τα παραδοσιακά πιάτα με βάση το κόκκινο κρέας. Υπάρχουν αρκετά οινοποιεία πέριξ του Αμυνταίου (τα περισσότερα από τα οποία είναι επισκέψιμα), όπου μπορεί κανείς να προμηθευτεί το κρασί της επιλογής του σε σχετικά συμφέρουσες τιμές. Σχετικά επίσης με το κρασί αξίζει κανείς να επισκεφθεί το υπαίθριο "Μουσείο Αμπελοοινικής Κληρονομιάς του Δήμου Αμυνταίου".

Κάθε χρόνο, αρχές Οκτωβρίου, στο Αμύνταιο πραγματοποιείται η μεγαλύτερη εμποροπανήγυρη της Δυτικής Μακεδονίας. Έχει καθιερωθεί πλέον ως τοπικός θεσμός που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον ολόκληρης της περιοχής. Θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά και κοινωνικά γεγονότα της πόλης.

Μόλις 2-3 χλμ. από το Αμύνταιο απλώνεται η λίμνη Πετρών, που οφείλει το όνομά της στο γειτονικό χωριό Πέτρες. Έχει περίπου κυκλικό σχήμα και διάμετρο περίπου 4 χλμ. Αν θέλουμε όμως να απολαύσουμε τη θέα προς τη λίμνη πρέπει να πάρουμε το δρόμο που οδηγεί στο χωριό Κέλλη, ψηλά στα 930 μ. υψόμετρο, στις δυτικές απολήξεις του όρους Βόρας (ή Καϊμάκτσαλαν).

Από το Αμύνταιο επίσης μπορούμε εύκολα να επισκεφθούμε και τη λίμνη Βεγορίτιδα. Στις όχθες της βρίσκεται ο Άγ. Παντελεήμονας, που απέχει μόλις 6 χλμ. από το Αμύνταιο.

ΣΤΟ ΞΙΝΟ ΝΕΡΟ

Αναψυκτικά Ξινό Νερό

Επιστροφή στο Αμύνταιο για να πάρουμε το δρόμο προς το Βίτσι (θα το συναντήσουμε και με το όνομα Βέρνο, σχεδόν όλοι όμως χρησιμοποιούν αποκλειστικά και μόνον το όνομα Βίτσι). Μόλις 5 χλμ. από το Αμύνταιο και 34 από τη Φλώρινα βρίσκεται το Ξινό Νερό, στο οποίο μπαίνουμε κάνοντας μικρή παράκαμψη. Έχει μόνιμο πληθυσμό περίπου 1.100 κατοίκων και οφείλει το όνομά του στις πηγές του χωριού, οι οποίες μας δίνουν ένα εξαίσιο μεταλλικό νερό με ευχάριστη όξινη ιδιότητα και φυσικώς εμπλουτισμένο με ελεύθερο διοξείδιο του άνθρακα. Λειτουργεί δημοτική επιχείρηση που εμφιαλώνει τόσο το μεταλλικό νερό όσο και μια μεγάλη γκάμα από αεριούχα αναψυκτικά (πορτοκαλάδα, λεμονάδα, βυσσινάδα, γκαζόζα κλπ.).

Στο Ξινό Νερό διοργανώνεται το μοναδικό αποκριάτικο καρναβάλι σε ολόκληρο το Ν.Φλώρινας. Πλήθος κόσμου μαζεύεται την τελευταία Κυριακή της περιόδου της Αποκριάς (παραμονή της Καθαρής Δευτέρας) για να συμμετέχουν στο πατροπαράδοτο έθιμο.

ΑΕΤΟΣ: ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΠΙΠΕΡΙΑΣ

Γυρίζουμε ξανά στον κεντρικό δρόμο και συνεχίζουμε με κατεύθυνση την Καστοριά. Περνάμε το Πεδινό (όπου μπορούμε να στρίψουμε αριστερά με κατεύθυνση το Βαλτόνερο) και μπαίνουμε στον Αετό, το χωριό της πιπεριάς. Απέχει από τη Φλώρινα 45 χλμ., έχει υψόμετρο 640 μ. και πληθυσμό περίπου 750 κατοίκων. Παλαιότερα εδώ έδρευε και ο Δήμος Αετού, τώρα πια όμως αυτός έχει ενσωματωθεί στο Δήμο Αμυνταίου.

Στον Αετό λειτουργεί και το "κέντρο ενημέρωσης για την καφέ αρκούδα", το οποίο ανήκει στην οργάνωση Αρκτούρος, με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού, την πληροφόρηση και την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Αξίζει να το επισκεφθούμε (ειδικά αν είναι και καταχείμωνο, που οι αρκούδες στο Νυμφαίο πέφτουν σε χειμερία νάρκη, θα συμβιβαστούμε με μια επίσκεψη στο κέντρο αυτό) για να απολαύσουμε μεταξύ άλλων και ένα εξαιρετικό φιλμάκι με θέμα την καφέ αρκούδα.

ΓΙΟΡΤΗ ΠΙΠΕΡΙΑΣ

Κόκκινες γλυκιές πιπεριές Φλωρίνης

Οι περισσότεροι αγρότες εδώ καλλιεργούν τις διάσημες σε όλη την Ελλάδα κόκκινες γλυκιές πιπεριές Φλωρίνης. Πρόκειται για ένα προϊόν που έχει κατοχυρωθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Για τις πιπεριές αυτές κάθε χρόνο στα τέλη Αυγούστου εδώ στον Αετό διοργανώνεται η "γιορτή πιπεριάς". Διαρκεί 2-3 μέρες και το πρόγραμμα συνήθως περιλαμβάνει μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις και άφθονα... πιπερομεζεδάκια. Με τον τρόπο αυτό αναδεικνύεται και προβάλλεται η ιδιαίτερη γεύση και η θρεπτική αξία της κόκκινης πιπεριάς μέσα από την παρουσίαση και τη γευσιγνωσία δεκάδων τοπικών παραδοσιακών εδεσμάτων με βάση την πιπεριά αυτή, τα οποία ετοιμάζονται με μεράκι από τις νοικοκυρές του χωριού και στη συνέχεια προσφέρονται στους επισκέπτες. Φεύγοντας από τον Αετό έχουμε τρεις επιλογές:

1). Να πάρουμε τον ανηφορικό δρόμο που ύστερα από 9 χλμ. διαρκούς ανάβασης μας βγάζει στο γραφικό Νυμφαίο, αναμφισβήτητα ένα από τα ωραιότερα χωριά της Μακεδονίας.

2). Να πάρουμε το δρόμο που ύστερα από 4 χλμ. θα μας βγάλει στο χωριουδάκι Λιμνοχώρι, το οποίο είναι χτισμένο γύρω από τη λίμνη Ζάζαρη. Από κει συνεχίζουμε για τη λίμνη Χειμαδίτιδα.

3). Να συνεχίσουμε στον κεντρικό δρόμο με κατεύθυνση την Καστοριά.

ΛΙΜΝΗ ΖΑΖΑΡΗ & ΛΙΜΝΗ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΔΑ

Ταβέρνα Η Νύμφη της Λίμνης στο Λιμνοχώρι

Στρίβουμε λοιπόν προς Λιμνοχώρι. Έχει το προνόμιο να είναι το μοναδικό χωριό που είναι χτισμένο πάνω ακριβώς στη λίμνη Ζάζαρη. Η λιμνούλα αυτή έχει περίπου κυκλικό σχήμα και διάμετρο περίπου 2 χλμ. Μπορεί άνετα ο καθένας να κάνει το γύρο της λίμνης με τα πόδια μέσα σε μία ώρα. Μια ωραία ιδέα επίσης θα ήταν ο γύρος της λίμνης με ποδήλατο βουνού ή ακόμη καλύτερα να μπούμε μέσα στη λίμνη με κανό. Σ' αυτήν την περίπτωση πρέπει να επικοινωνήσουμε με το κέντρο δραστηριοτήτων Άρτεμις, το οποίο δραστηριοποιείται στην περιοχή και προσφέρει από ιππασία, ποδήλατο και κανό μέχρι αναρρίχηση, τοξοβολία και jeep safari. Ανάλογα με την εποχή και αν είναι τυχερός κανείς μπορεί να παρατηρήσει στη λίμνη πελεκάνους, πάπιες, νερόκοτες κλπ.

Εκτός όμως από τους φτερωτούς μας φίλους, στη λίμνη Ζάζαρη ζουν και άφθονα ψάρια του γλυκού νερού, όπως π.χ. γριβάδια, τσιρόνια, πεταλούδες κλπ. Η λίμνη εμπλουτίζεται διαρκώς με γόνους, έτσι ώστε το ψάρεμα να επιτρέπεται ελεύθερα από Ιούνιο έως Νοέμβριο.


ΓΙΟΡΤΗ ΨΑΡΙΟΥ

Γιορτή ψαριού στο Λιμνοχώρι

Κάθε χρόνο στα μέσα Ιουνίου στο Λιμνοχώρι διοργανώνεται η "γιορτή ψαριού", μια εκδήλωση κατά την οποία παρουσιάζονται τοπικά παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα και ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού διανέμει στους επισκέπτες δωρεάν τηγανητά ή ψητά λιμνίσια ψάρια μαζί με άλλα τοπικά μεζεδάκια, ντόπιο τσίπουρο και κρασί από την περιοχή.

Πάμε τώρα και στην άλλη λίμνη της περιοχής, τη λίμνη Χειμαδίτιδα. Αυτή είναι μεν μεγαλύτερη, είναι όμως και πολύ ρηχή, αφού το μέσο βάθος της δεν ξεπερνάει το ένα μέτρο! Υπάρχει τεχνητό κανάλι που συνδέει τις δύο λίμνες, έτσι ώστε τα νερά από τη λίμνη Ζάζαρη να διοχετεύονται στη λίμνη Χειμαδίτιδα και από κει με άλλο κανάλι να χύνονται στη λίμνη Πετρών. Η Χειμαδίτιδα θεωρείται ο σημαντικότερος τόπος αναπαραγωγής της βαλτόπαπιας, ενώ κατά καιρούς έχουν παρατηρηθεί ακόμη και αρπακτικά. Συνολικά και στις δύο λίμνες διαβιούν μόνιμα ή περιστασιακά εκατοντάδες είδη πτηνών, θηλαστικών, ψαριών, αμφίβιων και ερπετών.

ΛΥΚΕ ΛΥΚΕ ΕΙΣΑΙ ΕΔΩ;

Επιστρέφουμε στον Αετό και συνεχίζουμε προς Καστοριά. Μόλις 2 χλμ. μετά τον Αετό περνάμε τον οικισμό Αγραπιδιά. Ακόμη 1 χλμ. και θα δούμε μικρή ταμπελίτσα που μας δείχνει ότι αν πάμε αριστερά θα βγούμε στο "καταφύγιο του λύκου", έναν περιφραγμένο χώρο περίπου 70 στρεμάτων, όπου η οργάνωση Αρκτούρος περιθάλπει κακοποιημένους και τραυματισμένους λύκους απ' όλη την Ελλάδα. Ο λύκος, σύμβολο δύναμης και φόβου στην κουλτούρα των λαών του βορείου ημισφαιρίου, εμπλουτίζει εδώ και χιλιάδες χρόνια με την παρουσία του μύθους, θρύλους, παραδόσεις και παραμύθια, αποτελώντας τον κύριο ανταγωνιστή του ανθρώπου στα πρώτα βήματά του ως τροφοσυλλέκτη και κυνηγού. Στην Ελλάδα (με εξαίρεση την Πελοπόννησο και τα νησιά) ο λύκος επιβιώνει σε πολλές μικρές και απομονωμένες μεταξύ τους ομάδες, με εντονότερη παρουσία εκεί που υπάρχει νομαδική κτηνοτροφία ή όπου υφίστανται ακόμη μεγάλα ορεινά συγκροτήματα χωρίς έντονη ανθρώπινη παρουσία.

Στόχοι της οργάνωσης είναι η μελέτη και η διατήρηση των πληθυσμών του λύκου, η ενίσχυση της φυσικής λείας του λύκου, η προστασία του κτηνοτροφικού κεφαλαίου, η ευαισθητοποίηση του κοινού και τελικά η βελτίωση της σχέσης λύκου και ανθρώπου. Στην κατεύθυνση αυτή ήδη δίπλα στο καταφύγιο του λύκου λειτουργεί και το "κέντρο αναπαραγωγής και επαναδιάδοσης του ελληνικού ποιμενικού σκύλου" με προφανή σκοπό την παραχώρηση των σκύλων στους κτηνοτρόφους της περιοχής για την προστασία των κοπαδιών τους. Όλα αυτά επισκέψιμα τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες, ώρες 10:00 - 17:00. Ξενάγηση ανά μία ώρα.

ΣΚΛΗΘΡΟ

Επιστροφή στον κεντρικό δρόμο, στρίβουμε αριστερά και σε 3 χλμ. φτάνουμε στο Σκλήθρο. Είναι χτισμένο στα 680 μ. υψόμετρο, στους πρόποδες του όρους Βίτσι. Απέχει 51 χλμ. από τη Φλώρινα και συγκρατεί μόνιμο πληθυσμό περίπου 500 κατοίκων, εκ των οποίων οι περισσότεροι ασχολούνται με την καλλιέργεια της πατάτας. Πρόκειται για ένα όμορφο χωριό, που το διασχίζει ένας χείμαρρος, ο οποίος χύνεται στη λίμνη Ζάζαρη. Στις όχθες του φύονται αρκετά πανύψηλα σκλήθρα, από τα οποία πήρε το όνομά του και το ίδιο το χωριό. Στο Σκλήθρο σήμερα σώζονται κάποια καλοδιατηρημένα νεοκλασικά αρχοντικά, τα οποία χτίστηκαν από χωριανούς που μετανάστευσαν στο εξωτερικό, εργάστηκαν σκληρά, έκαναν περιουσίες και επέστρεψαν στο χωριό τους, το οποίο μέχρι το 1927 λεγόταν Ζέλενιτς. Όπως είπαμε λίγο πιο πριν, μπαίνοντας στο Σκλήθρο έχουμε στα δεξιά μας το βουνό Βίτσι. Αν μάλιστα είναι και χειμώνας ή άνοιξη θα διακρίνουμε ψηλά στην πλαγιά να κυλάει αφρισμένος ένας καταρράκτης. Απέναντι τώρα, αριστερά στο βάθος, εύκολα θα διακρίνουμε πάνω από το χωριό μία αναδασωμένη πλαγιά κατάφυτη πεύκα. Η ανάβαση από το χωριό ως εκεί με τα πόδια δεν θα μας πάρει πάνω από 15΄ λεπτά της ώρας. Είναι το καλύτερο σημείο για να απολαύσουμε μια πανοραμική εικόνα του χωριού.

ΓΙΟΡΤΗ ΠΑΤΑΤΑΣ

Οι διάσημες τηγανητές πατάτες του Σκλήθρου στην ταβέρνα Θωμάς

Στο Σκλήθρο καλλιεργείται μία από τις πιο νόστιμες ποικιλίες ελληνικής πατάτας. Η συνολική έκταση των πατατοχώραφων προσεγγίζει τα 1.000 στρέματα και η παραγωγή ξεπερνάει τους 3.500 τόνους ετησίως. Κάθε χρόνο, αρχές Αυγούστου, στο Σκλήθρο διοργανώνεται η περιβόητη "γιορτή πατάτας" προς τιμήν της κίτρινης ορεινής πατάτας της περιοχής. Την επιμέλεια της γιορτής έχει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σκλήθρου. Διαρκεί 3-4 μέρες και αποκορύφωμα είναι η πρώτη Κυριακή του Αυγούστου, όπου και το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις πατατολιχουδιές. Συγκεντρώνεται πλήθος κόσμου αφ' ενός για να παρακολουθήσουν τις μουσικές εκδηλώσεις και αφ' ετέρου για να απολαύσουν την περίφημη πατάτα. Στήνεται ένας τεράστιος μπουφές με 50 διαφορετικά εδέσματα με βάση την πατάτα, όλα από τις χρυσοχέρες νοικοκυρές του Σκλήθρου.

ΣΤΟ ΛΕΧΟΒΟ

Αφήνουμε και το Σκλήθρο και αρχίζουμε την ανηφόρα. Περίπου 9 χλμ. μετά το Σκλήθρο και συνολικά 60 από τη Φλώρινα μπαίνουμε στο Λέχοβο, ένα μεγάλο χωριό, χτισμένο στα 900 μ. υψόμετρο στις πλαγιές του όρους Βίτσι. Το χωριό με βασιλικό διάταγμα του 1951 χαρακτηρίστηκε "ηρωικό" λόγω της ανιδιοτελούς προσφοράς των ανδρών του τόσο κατά το Μακεδονικό Αγώνα όσο και κατά τον ελληνοιταλικό πόλεμο καθώς και κατά την Εθνική Αντίσταση. Να σημειώσουμε ότι οι δυνάμεις κατοχής πυρπόλησαν και κατέστρεψαν ολοσχερώς το χωριό στις 23/7/1943.

Σήμερα το Λέχοβο έχει περίπου 1.100 κατοίκους, περιποιημένα σπίτια με κόκκινες κεραμοσκεπές και παραδοσιακά καλντερίμια. Τα μόνα κτίσματα που σώθηκαν από την πυρπόληση του 1943 είναι ο ναός του Αγ. Δημητρίου με το καμπαναριό του και η "αστική σχολή", παραδοσιακό διατηρητέο κτίριο του 1900, το οποίο σήμερα στεγάζει το Εθνολογικό και Λαογραφικό Μουσείο του χωριού. Στο ισόγειο της αστικής σχολής, σε χώρο σκεπασμένο, θα βρούμε και μία όμορφη παραδοσιακή βρύση με 4 κρουνούς, από τους οποίους τρέχει ασταμάτητα πεντακάθαρο δροσερό χωνευτικό νερό. Φεύγοντας από το Λέχοβο αξίζει να προμηθευτούμε ντόπια φασόλια γίγαντες.

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΒΛΑΧΟΚΛΕΙΣΟΥΡΑ

Κλεισούρα Καστοριάς: το Αρχοντικό Τόττη

Φεύγουμε κι από το Λέχοβο, ανηφορίζοντας για ακόμη 3 χλμ. οπότε θα βρούμε τη διασταύρωση για το χωριό Βαρικό, το οποίο βλέπουμε αριστερά κάτω χαμηλά, στους πρόποδες του βουνού Μουρίκι. Ανεβαίνουμε για ακόμη 7 χλμ. οπότε και φτάνουμε στον αυχένα που χωρίζει τα βουνά Βίτσι και Μουρίκι. Το πρώτο υψώνεται στα δεξιά μας και το δεύτερο στα αριστερά. Ήδη βρισκόμαστε εντός του Ν.Καστοριάς. Στο σημείο αυτό υπάρχει πινακίδα που μας δείχνει ότι αν στρίψουμε αριστερά θα μπούμε σε 2 χλμ. στην Κλεισούρα, ενώ αν συνεχίσουμε ευθεία θα κατηφορίσουμε σε 30 χλμ. στην Καστοριά.

Η Κλεισούρα Καστοριάς είναι ένα ιστορικό χωριό, χτισμένο στις δυτικές απολήξεις του όρους Μουρίκι, σε υψόμετρο από 1.100 μ. έως 1.220 μ. Απέχει 32 χλμ. από την Καστοριά και 62 από τη Φλώρινα. Πρόκειται για ένα βλαχοχώρι της Μακεδονίας με ένδοξο παρελθόν. Κατά την περίοδο της ακμής της (επί Τουρκοκρατίας, το 1870) έφτασε να αριθμεί πληθυσμό 6.400 κατοίκων (και με παντελή απουσία του τουρκικού στοιχείου). Οι περισσότεροι ήταν μεγαλοαστοί πρόσφυγες από τη Μοσχόπολη, κτηνοτρόφοι, γεωργοί, έμποροι, κυρατζήδες, γουναράδες κλπ. Σήμερα πια εδώ μένουν μόνον 250 μόνιμοι κάτοικοι, λίγοι κτηνοτρόφοι και αρκετοί συνταξιούχοι. Εδώ θα προμηθευτούμε και την πασίγνωστη στη Μακεδονία αιγοπρόβεια φέτα Κλεισούρας, του τυροκομείου Πατσίκα. 

Μέσα στην Κλεισούρα θα επισκεφθούμε το λαογραφικό μουσείο και ακολούθως θα περάσουμε από το μνημείο του ολοκαυτώματος. Στις 5/4/1944 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής προσπάθησαν να σβήσουν από το χάρτη την Κεισούρα. Διαβάστε εδώ όλο το χρονικό της σφαγής. Τυχεροί είναι όσοι θα βρίσκονται στην Κλεισούρα ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, ημέρα κατά την οποία αναβιώνει ένα πανάρχαιο έθιμο. Πρόκειται για τα αργκουτσάρια, δηλαδή ένα γνήσιο λαϊκό καρναβάλι. Ομάδες μεταμφιεσμένων, συνοδεία παραδοσιακών μουσικών οργάνων, γυρνούν από σπίτι σε σπίτι χορεύοντας και γλεντώντας.

Μουρίκι: ο δρόμος που πάει από την Κλεισούρα στη Βλάστη στις αρχές Οκτωβρίου

Δεν πρέπει να παραλείψουμε μια επίσκεψη στο μοναστήρι της Παναγίας, που βρίσκεται χαμηλά σε μια ρεματιά περίπου 2 χλμ. από την πλατεία του χωριού. Χτίστηκε περίπου το 1600 και διακρίνεται ιδιαίτερα για τη φρουριακή του αρχιτεκτονική.

Μια θαυμάσια διαδρομή (μέσα όμως από δασικούς δρόμους), ιδανική για όσους έχουν 4Χ4, είναι ο δρόμος που ενώνει την Κλεισούρα με το άλλο βλαχοχώρι του βουνού Μουρίκι, τη Βλάστη Κοζάνης. Ο δρόμος το καλοκαίρι είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Διασχίζει ωραιότατο μικτό δάσος με οξιές και βελανιδιές. Αυτές οι οξιές το καλοκαίρι είναι καταπράσινες, το φθινόπωρο γίνονται χρυσαφένιες, και το χειμώνα είναι ολόγυμνες! Το χειμώνα λοιπόν, εάν δεν έχουν προηγηθεί βροχές και χιόνια, ο δρόμος είναι βατός για όλα τα Ι.Χ. Αν όμως έχει βρέξει καταρρακτωδώς τότε σίγουρα σε αρκετά σημεία λασπιάζει για τα καλά (περνούν βέβαια άνετα τα τετρακίνητα βάζοντας τα "αργά"). Συνολικά η χωματοδιαδρομή διαρκεί 10 χλμ., ώσπου ξαναβρίσκουμε την άσφαλτο μόλις αντικρίσουμε μπροστά μας τον "ορεινό ξενώνα Μουρικίου", στα 1.600 μ. υψόμετρο (πρόκειται για τον ξενώνα με το μεγαλύτερο υψόμετρο στην Ελλάδα). Εκεί διαλέγουμε: ή μπαίνουμε στον ξενώνα για ένα λουκούλειο γεύμα δια χειρός Θεοδότας (ειρήσθω εν παρόδω η Θεοδότα Τόττη κατάγεται από την Κλεισούρα, ο δε πατέρας της διαχειρίζεται το σαλέ Βίγλας στο Πισοδέρι) ή κατηφορίζουμε για ακόμη 4 χλμ. (άσφαλτος) μέχρι τη Βλάστη. Και για να μη σας βάζουμε σε διλήμματα προτείνουμε και τα δύο, φαΐ στον ξενώνα και μετά Βλάστη για καφεδάκι και γλυκό.

ΦΑΓΗΤΟ

Σνίτσελ απλό (χωρίς σάλτσα) στην ταβέρνα Θωμάς

ΑΜΥΝΤΑΙΟ
Μεζεδοπωλείο Στις Ράγες. Απέναντι από το σιδ. σταθμό. Ευχάριστο ντεκόρ, άφθονοι μεζέδες, ντόπιο τσίπουρο και φυσιολογικές τιμές. Τηλ. 2386022882. Η επιχείρηση αυτή έχει κλείσει.

Εστιατόριο Tramonto. Απέναντι από το ξενοδοχείο ATERON. Στο μενού περιλαμβάνονται και κρεατικά και θαλασσινά. Τηλ. 2386023136.

Ταβέρνα Το Κουτούκι. Τηλ. 2386023820. Η επιχείρηση αυτή έχει κλείσει.

Ταβέρνα Τροχός. Εκεί που ήταν παλιότερα το "Κουτούκι". Τηλ. 2386023820.

Ταβέρνα Το Μεράκι. Τηλ. 2386023966. Η επιχείρηση αυτή έχει κλείσει.

Πιτσαρία Αναστασία Πετράκου. Τηλ. 2386023003.

Ταβέρνα Τα Πευκάκια. Τηλ. 2386022450 & 2386020090. Η επιχείρηση αυτή έχει κλείσει.

ΞΙΝΟ ΝΕΡΟ
Εστιατόριο Κοντοσώρος. Στον ομώνυμο ξενώνα. Σερβίρει πολλά τοπικά παραδοσιακά πιάτα, όπως π.χ. τλτσένες, αϊβάρ, κεφτεδάκια σουτ μακάλο, κανελόνια με σάλτσα από πιπεριές Φλωρίνης κλπ. Διαθέτει κελάρι με 200 ετικέτες κρασιών. Τηλ. 2386081256.

Κανελόνια με σάλτσα από πιπεριές Φλωρίνης στο εστιατόριο Κοντοσώρος

ΑΕΤΟΣ
Ταβέρνα Nikolino. Για ελληνική, γερμανική και ιταλική κουζίνα. Τετάρτη κλειστά. Τηλ. 2386041099.

Ταβέρνα Αγυρμός. Τηλ. 2386041623.

Ταβέρνα Κατσουπάκης. Ανηφορίζοντας για Νυμφαίο. Τηλ. 2386041650.

Οινοκαφενείο Λανάρα. Τηλ. 2386041160.

ΛΙΜΝΟΧΩΡΙ
Restaurant - Bar Del Lago. Καινούργιο πετρόχτιστο εστιατόριο με θέα στη λίμνη, καθαρό και περιποιημένο και με μεγάλη ποικιλία στους τσιπουρομεζέδες. Σαβ/κα και αργίες έχει και ζωντανή μουσική. Τηλ. 2386041382.

Ταβέρνα Η Νύμφη της Λίμνης. Μπροστά στη λίμνη. Το site λέει ότι "η Ζάζαρη είναι η μοναδική λίμνη στην Ευρώπη που έχει μύδια". Τα ίδια βέβαια λένε και για τη λίμνη Πολυφύτου... Τηλ. 2386041333 & 6951816440.

Στον ξενώνα Ζάζαρη. Μόνο κατόπιν προσυνεννόησης. Τηλ. 2386081000, 6945434792 & 6972296520.

ΣΚΛΗΘΡΟ
Ταβέρνα Θωμάς. Από το 1970. Μία από τις καλύτερες ταβέρνες της Μακεδονίας. Διακοσμημένη με γούστο, ετοιμάζει καθημερινά 30 ορεκτικά, 20 τυριά, 5 πιάτα με σνίτσελ, το διάσημο κοτόπουλο σούβλας, ζουμερά σουβλάκια, τηγανιά χοιρινή, τηγανιά κοτόπουλο, κεφτεδάκια κατσικίσια, αφράτο ψαρονέφρι, μπριζόλα καπνιστή, καλαμαράκια τηγανητά, συκώτι με κρεμμύδια σωτέ, μπριζόλα σασέρ κρασάτη, φιλέτο μοσχαρίσιο, μανιτάρια γεμιστά, μακαρονάδα με θαλασσινά, σαλιγκάρια τηγανητά με σκορδοβούτυρο, χοιρινό με πορτοκάλι, μοσχαράκι με μελιτζάνα, ελάφι κοκκινιστό, βατραχοπόδαρα, αγριογούρουνο κρασάτο, αμελέτητα μόσχου, στρουθοκάμηλο τηγανητή σβησμένη με κρασί και φυσικά ολόφρεσκες τηγανητές πατάτες Σκλήθρου. Διαθέτει κελάρι με 520 ετικέτες κρασιών, αποκλειστικά του ελληνικού αμπελώνα. Ο Νίκος Πασπάλης καθώς και ο γιος του ο Θωμάς, προθυμοποιούνται ευχαρίστως να βοηθήσουν στην επιλογή κρασιού όσους νοιώθουν... πελαγωμένοι. Δείτε και εδώ. Τηλ. 2386031080 & 2386031206.

Μανιτάρια Porto Bello γεμιστά με τυρί, πατάτα, κουκουνάρια και σταφίδες στην ταβέρνα Θωμάς

Εστιατόριο Μυλόρρεμα. Πίτες χωριάτικες, λαχανοσαρμάδες αυγολέμονο, σουτζουκάκια σμυρνέικα με χυλοπίτες, χοιρινό γάστρας, ψαρονέφρι με δαμάσκηνα και βερύκοκα, μοσχαράκι με μανιτάρια κλπ. Δείτε και εδώ. Τηλ. 2386031170, 6932525341 & 6932525343.

ΛΕΧΟΒΟ
Ταβέρνα Γεροπλάτανος. Στην πλατεία, απέναντι από την αστική σχολή. Χωριάτικες πίτες, ξυνόγαλα, φασόλια γίγαντες, πιπεριές Φλωρίνης καπνιστές, κεφτεδάκια τηγανητά, μπάτζος σαγανάκι, κοτόπουλο με χυλοπίτες, αρνάκι σούβλας, κοκορέτσι, λουκάνικο χωριάτικο φλαμπέ, χοιρινό με δενδρολίβανο κλπ. Τιμές σχετικά ανεβασμένες. Τηλ. 2386071384.

Ταβέρνα Το Στέκι. Χοιρινό με λάχανο, μοσχαράκι γιουβέτσι, φασολάδα, αρνάκι με μανέστρα, κατσικάκι σούβλας, μπιφτέκι στα κάρβουνα κλπ. Γιατί όμως βρε παιδιά το site να έχει domain από την Ινδία, τόσο φτηνό είναι εκεί το web hosting; Τηλ. 2386071150 & 6976706161.

Ταβέρνα Το Κεντρικόν. Στον κεντρικό δρόμο. Σπεσιαλιτέ: φασόλια γίγαντες φούρνου. Τηλ. 2386071248, 2386071056 & 6973959223.

ΒΑΡΙΚΟ
Ταβέρνα Μόκρενι. Τηλ. 2463094149.

ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ
Στο εστιατόριο του ξενοδοχείου Chalet Sourino. Τηλ. 2467094200 & 2467094180.

Ταβέρνα Γκοσιόπουλος. Τηλ. 2467094276.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Η σουίτα Νο 30 στο ξενοδοχείο ATERON suites & spa

ΑΜΥΝΤΑΙΟ
Ξενοδοχείο ATERON suites & spa. Απέχει περίπου 1 χλμ. από την κεντρική πλατεία. Βρίσκεται πάνω στο δρόμο που πηγαίνει προς τον Άγιο Παντελεήμονα (στα δεξιά μας). Διαθέτει δωμάτια δίκλινα ή τρίκλινα (με κεντρική θέρμανση, A/C, TV, mini bar & internet) καθώς και μεγάλες δίχωρες σουίτες των 75 m² (που έχουν επιπλέον και τζάκι και δερμάτινο σαλόνι και γραφείο και βιβλιοθήκη και Hi Fi stereo και μεγάλο μπάνιο με ντουζιέρα αλλά και με μπανιέρα υδρομασάζ). Στο υπόγειο λειτουργεί τμήμα spa, το οποίο αποτελείται από εσωτερική θερμαινόμενη πισίνα με υποβρύχια όργανα γυμναστικής, τζακούζι, σάουνα, χαμάμ, γυμναστήριο και δωμάτιο για μασάζ. Τους θερινούς μήνες λειτουργεί και εξωτερική πισίνα, στην οποία όμως δυστυχώς μπαινοβγαίνει και όλη η νεολαία του Αμυνταίου, όπως και όλων των γύρω χωριών, πληρώνοντας μία πορτοκαλάδα ή ένα φραπεδάκι... Αυτό δείχνει έλλειψη σεβασμού προς τον πελάτη που θα αφήσει στο ξενοδοχείο 400 € ή και 500 € για διαμονή 2, 3 ή και 4 ημερών. Υπάρχει επίσης και καφέ μπαρ καθώς και υπόγειο κελάρι κρασιών. Μείναμε εδώ τον Ιούνιο του 2008 στη σουίτα Νο 30 τρία άτομα προς 160 € με πρωινό. Δείτε και εδώ. Τηλ. 2386020000.

Ξενοδοχείο Αίθριον. Βρίσκεται περίπου 1 χλμ. από την κεντρική πλατεία, πάνω στο δρόμο που πάει για Καστοριά. Υπάρχουν 6 δίκλινα και 7 τρίκλινα (όλα με κεντρική θέρμανση, A/C, TV, mini bar & internet) αλλά και 1 σουίτα που επί πλεόν έχει και τζάκι. Λειτουργεί τμήμα spa με εσωτερική θερμαινόμενη πισίνα και τζακούζι. Θα βρούμε ακόμη καφέ μπαρ με τζάκι καθώς και αίθουσα δεξιώσεων, γάμων κλπ. (τουτέστιν υπάρχει πιθανότητα ενώ πας για να ξεκουραστείς να βρεθείς προ εκπλήξεων, οπότε μια σχετική ερώτηση κατά την κράτηση επιβάλλεται...). Δείτε και εδώ. Τηλ. 2386020146.

Ξενοδοχείο Μοναστήρι. Θα βρούμε 11 δωμάτια, χωρίς περαιτέρω ιδιαίτερες απαιτήσεις. Τηλ. 2386022242.

ΚΕΛΛΗ
Ενοικ. Διαμερίσματα Αρχαία Κέλλα. Πρόκειται για 7 επιπλωμένα διαμερίσματα με αυτόνομη θέρμανση, A/C, TV, NOVA, internet, κουζίνα και μπάνιο με τζακούζι. Τιμές πάρα πολύ λογικές. Τηλ. 2385029662 & 2385029663.

Ξενοδοχείο Αίθριον

ΞΙΝΟ ΝΕΡΟ
Ξενώνας Κοντοσώρος. Αποτελείται από 4 δίκλινα (το ένα με τζάκι) και 2 τρίκλινα (από τα οποία το ένα - το Νο 208 - έχει και τζάκι και κουζίνα), όλα με κεντρική θέρμανση, TV και παροχή internet. Λειτουργεί καφέ μπαρ και εστιατόριο με τοπικά παραδοσιακά πιάτα. Μείναμε εδώ τον Ιανουάριο του 2003 στο δωμάτιο Νο 208 τρία άτομα προς 53 € με πρωινό. Τηλ. 2386081256.

ΑΕΤΟΣ
Αετόζι Επαύλεις. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα από πετρόχτιστες παραδοσιακές βίλες και στούντιο. Είναι ιδανική λύση για πολυμελείς παρέες, καθότι το κάθε σπίτι αποτελείται από 2, 3 ή και 5 δωμάτια και έχει 1 ή 2 μπάνια. Όλες οι επαύλεις έχουν κουζίνα, καθιστικό με TV και CD player, τζάκι, parking και αυλή με γκαζόν και χτιστή ψησταριά. Λειτουργεί παραδοσιακό οινοκαφενείο και κελάρι με κρασιά. Τηλ. 2386041160, 2463041921, 6937281440 & 6974070232.

Ενοικ. Δωμάτια Μαριλένα. Υπάρχουν 7 δωμάτια με αυτόνομη θέρμανση, ψυγείο και TV. Στο ισόγειο βρίσκεται το κοινόχρηστο καθιστικό με το τζάκι καθώς και η τραπεζαρία όπου σερβίρεται το πρωινό. Τηλ. 2386041030, 6938327081 & 6936693530.

Ξενώνας Τσούτσας

ΛΙΜΝΟΧΩΡΙ
Ξενώνας Η Νύμφη της Λίμνης. Βρίσκεται μέσα στο χωριό, ακριβώς μπροστά στη λίμνη. Διαθέτει 7 δωμάτια με αυτόνομη θέρμανση, τζάκι, κουζίνα, A/C, TV, NOVA, mini bar και μπαλκονάκι με θέα στη λίμνη. Ενοικιάζονται ποδήλατα θαλάσσης και βάρκα με μηχανή. Λειτουργεί εστιατόριο. Δείτε και εδώΤηλ. 2386041333 & 6951816440.

Ξενώνας Ζάζαρη. Βρίσκεται κι αυτός μπροστά στη λίμνη, όχι όμως μέσα στο χωριό αλλά σε ήσυχο σημείο στην απέναντι όχθη. Διαθέτει 8 δίκλινα με A/C & TV. Το πρωινό σερβίρεται στο καθιστικό, δίπλα στο τζάκι. Για μεσημεριανό γεύμα ή βραδινό δείπνο πρέπει να προηγηθεί συνεννόηση με τον υπεύθυνο της κουζίνας. Τηλ. 2386081000, 6945434792 & 6972296520.

ΣΚΛΗΘΡΟ
Ξενώνας Αγκωνάρι. Βρίσκεται πάνω στο δρόμο Αμυνταίου - Καστοριάς, ακριβώς απέναντι από την ταβέρνα Θωμάς, της ιδίας ιδιοκτησίας. Υπάρχουν 7 δωμάτια (τα 3 με τζάκι) με αυτόνομη θέρμανση, TV, ψυγείο, wi fi internet και μπαλκονάκι. Ο ξενώνας διαθέτει και ένα καλόγουστο καφέ μπαρ με πέτρινο τζάκι και τραπεζαρία, όπου σερβίρεται το πρωινό. Μείναμε εδώ τον Ιανουάριο του 2003 στο δωμάτιο Νο 2 τρία άτομα προς 65 € με πρωινό. Δείτε και εδώ. Τηλ. 2386031080 & 2386031206.

ΒΑΡΙΚΟ
Ξενοδοχείο Terelidis House. Αποτελείται από 7 δίκλινα, 1 τρίκλινο, 1 σουίτα και 2 δωμάτια για ΑΜΕΑ. Όλα τα δωμάτια διαθέτουν αυτόνομη θέρμανση, TV, ψυγείο και βεράντα. Λειτουργεί καφέ μπαρ με τζάκι. Τηλ. 6984277344, 6984277400 & 6972885513.

Chalet Sourino

ΛΕΧΟΒΟ
Ξενώνας Ήδιστον. Αποτελείται από 6 δωμάτια, που κατανέμονται σε 2 ορόφους. Έχουν αυτόνομη θέρμανση, A/C, TV, κουζίνα, mini bar, wi fi internet και μπαλκονάκι. Στο ισόγειο βρίσκεται το καθιστικό και η αίθουσα πρωινού. Τηλ. 6973674985 & 6977036458.

Ξενώνας Τσούτσας. Διαθέτει 8 δίκλινα (εκ των οποίων τα 5 μπορούν να γίνουν και τρίκλινα) με κεντρική θέρμανση, A/C, TV και ψυγείο. Στους χώρους του ξενώνα να προσθέσουμε το καφέ μπαρ καθώς και την τραπεζαρία όπου σερβίρεται το πρωινό. Τηλ. 2386071248, 2386071056 & 6973959223.

Ενοικ. Διαμερίσματα Καλίνο. Υπάρχουν 7 δωμάτια με κεντρική θέρμανση, TV και ψυγείο. Τηλ. 2386071000 & 2386071285.

ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ
Chalet Sourino. Μεγάλη σχετικά μονάδα που αποτελείται από 28 δίκλινα (με αυτόνομη θέρμανση, TV, NOVA και ψυγείο), 5 junior σουίτες (που επιπλέον έχουν και καθιστικό με σαλονάκι και mini bar και καμπίνα με υδρομασάζ) και 2 VIP σουίτες (που εκτός των προηγουμένων έχουν συν τοις άλλοις και τζάκι και τζακούζι). Λειτουργούν εστιατόριο, internet cafe, bar club, αίθουσα συνεδρίων, γυμναστήριο και τμήμα spa με σάουνα, χαμάμ και υδρομασάζ. Στο βλάχικο ιδίωμα σουρίνο σημαίνει ευήλιο, προσήλιο, το μέρος που λούζεται στον ήλιο. Τηλ. 2467094200 & 2467094180.

2 σχόλια:

  1. Υπέροχη περιπλάνηση...ευχαριστούμε πολυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ξεκινήσαμε την Τρίτη 19/8 από Θεσσαλονίκη με προορισμό το Νυμφαίο. Αφού κάναμε μια στάση για καφέ στην Έδεσσα και στους πανέμορφους καταρράκτες της, συνεχίσαμε για Άρνισσα. Κάναμε τον γύρο της γαλήνιας Βεγορίτιδας(πανέμορφες εικόνες) και σταματήσαμε στον Αγιο Παντελεήμωνα στη γνωστή ταβέρνα του Ναουμίδη. Εδώ να τονίσω οτι ο Ναουμίδης έχει 2 μαγαζιά στο χωριό. Ένα τσιπουράδικο κι ενα εστιατόριο. Εμεις κάτσαμε στο δεύτερο και αν και λίγο τσιμπημένος υπερευχαριστηθήκαμε το μεσημεριανό μας δείπνο. Πέστροφα στα κάρβουνα όλα τα λεφτά. Συνεχίζουμε για Νυμφαίο και λίγο πριν το χωριό Αετός(γύρω στα 10χλμ από Νυμφαίο) στρίβουμε για Λιμνοχώρι. Δίπλα στη μικρή και πανέμορφη λίμνη Ζάζαρη έχει 2 ωραία καφέ. Ήπιαμε το φραπεδάκι μας(1 με 1.50 μόνο ο καφές) χαλαρώσαμε στο αντίκρυσμα της λίμνης και συνεχίσαμε μέσω του χωριού Αετος για το Νυμφαίο. Μείναμε στον ξενώναν Αργυρώ με 60 ευρώ τη βραδιά. Έχω γυρίσει πολύ στη ζωή μου. Τόσο καθαρά και στυλάτα δωμάτια δεν έχω ξαναδεί. Άξιζαν μέχρι και το τελευταίο ευρώ που δώσαμε. Πολύ ευγενικοί οι οικοδεσπότες(Αργυρώ῏Γιάννης) αν και η πρώτη με κούρασε λίγο γτ συνεχώς αυτοπαινεύοταν. Εξαιρετικό το πρωινό και φοβερά τα στρώματα καθώς κάναμε υπέροχο ύπνο. Την επομένη φύγαμε από τον πίσω δρόμο για Υδρούσα με κατεύθυνση τις Πρέσπες(μέσω Φλώρινας) και τον Άγιο Γερμανό. Μείναμε στο 2ο και τελευταίο βράδυ της μικρής εκδρομής μας στο ομώνυμο ξενοδοχείο του χωριού. 45 ευρώ το δίκληνο. Μικρά τα δωμάτια, αρκετά καθαρά, υπέροχη η αυλή αλλά πολύ ξενέρωτοι οι οικοδεσπότες. Αφού αφήσαμε τις αποσκεύες μας φύγαμε για Ψαράδες. Όποιος πάει εκεί μη τυχόν και δε κάνει βόλτα με τη βάρκα στις βραχογραφίες και στα μοναστήρια των ασκητών που χρονολογούνται στο 4000 πχ. 4 άτομα και 2 παιδιά(8 και 1 χρονών) πληρώσαμε 25 ευρώ. Έπειτα πήγαμε στο νησάκι του Αγιου Αχιλλείου. Ξεχωριστή εμπειρία η πλώτη πεζογέφυρα που ενώνει το νησί με την περιοχή των πρεσπών. Ωραίο το φαγητό στο μοναδικό εστιατόριο του νησιού. Διαφορετική εμπειρία....Πίσω στη βάση μας, μια βραδινύ βόλτα στη μικρή αλλά ζωηρή πλατείτσα του χωριού με 1 ταβερνα και 1 μπαρ. Την επομένη -μέρα επιστροφής γυρίσαμε μέσω Καστοριάς. Στάση στη Λίμνη Ορεστιάδα της Καστοριάς για καφεδάκι και στα καπάκια επίσκεψη στο κοντινό χωριό Δισπηλιό για να επισκεφθούμε αντίγραφο Λιμναιικού Οικισμού που χρονολογείται 6000 χρόνια πχ. 4 ευρώ η είσοδος στο εξαιρετικό αυτό χώρο. Αγγαρεία λες και έκανε η ξεναγός του χώρου και πενταβρώμικες οι τουαλέτες ενός χώρου που επισκέπτονται καθημερινά εκατοντάδες άτομα῏τουρίστες. Πέραν όμως αυτώ των 2 αρνητικών αξίζει οπωσδήποτε 1 ώρα από τη ζωή σας και 4 ευρώ για να την επισκεφθείτε. Έπειτα επιστροφή στη βάση μας. Πολύ ωραια και γεμάτη εκδρομή που χωρίς την παρούσα ιστοσελίδα, πολλά μέρη δε θα τα γνωρίζαμε καν. Ευχαριστούμε που μας ανοίγετε τα μάτια και την όρεξη για νέα ταξίδια

    ΑπάντησηΔιαγραφή

ΠΡΟΣΟΧΗ: σχόλια με υβριστικό και προσβλητικό περιεχόμενο ή γραμμένα με greeklish ή με ΚΕΦΑΛΑΙΑ δεν θα δημοσιεύονται!